Z DNIA NA DZIEŃ, Z TYGODNIA NA TYDZIEŃ

„Loża barbarzyńców” Stefana Rusina

Kategoria: z dnia na dzień Opublikowano: czwartek, 16, sierpień 2018

Wanda Skalska

ESEJE DUŻE I MAŁE

Zaiste, imponujące edytorsko dzieło: czterysta stron szytych, w twardej oprawie, z wyklejkami. Mowa o najnowszej książce eseistycznej konińskiego poety, Stefana Rusina – o Loży barbarzyńców. O rzeczy z typograficznym smakiem skrojonej. Której zawartość domykają skrupulatnie podane źródła cytatów i inspiracji. Sam autor o swoim dziele tak się wypowiada w słowie wstępnym:
Z Loży barbarzyńców widać lepiej, słychać wyraźniej, łatwiej jest wniknąć w ludzkie dusze, jak choćby w duszę Cygana czy Krzysztofa Kamila Baczyńskiego.
W książce zamieściłem dwadzieścia trzy eseje o niejednorodnej tematyce. Kilka z nich publikowałem w czasopismach literackich, tutaj są w formie zmienionej i poszerzonej o nowe wątki.

Czytaj więcej: „Loża barbarzyńców” Stefana Rusina

Notatki na marginesach (12)

Kategoria: z dnia na dzień Opublikowano: wtorek, 14, sierpień 2018

Bartosz Suwiński

NIZINA I JEDEN USKOK

1.
Kwiecień w kotlinie. Pszczoły zapylają kwiaty wiśni, krąży chmara, śmiga nóż wyciągnięty z pochwy. Pąki skórzane i mięsiste. Bąk telepie się przy trawie, ciągły szelest liści trącanych przez ptaki. Ptasia muzyka na skraju pola. Jeden świerk i jeden nagrobek z pańskim wersetem: „ Kto czyta moje dzieła, / ten dopiero wie, kim jestem”. Poeta urodził się w 1864 roku, a zmarł we wrześniu kilkadziesiąt lat potem. Na korze drzewa obok, zieloną farbą pociągnięty kutas. Po drodze tutaj dwie kapliczki, zaryglowane od zewnątrz, barwinek. Cztery razy oko: biały zawilec, czarny kruk, żółty motyl. Co znaczy ziemia przyłożona do ucha?

Czytaj więcej: Notatki na marginesach (12)

„Topos” nr 4/2018

Kategoria: z dnia na dzień Opublikowano: niedziela, 12, sierpień 2018

I mamy czwarty tegoroczny numer sopockiego dwumiesięcznika literackiego „Topos”. Bieżące wydanie liczy 208 stron. Do numeru dołączono dwa nowe zbiory wierszy: Michała Piętniewicza Obiecane miejsce oraz Michała Czoryckiego Cztery strony świata.
A periodyk otwiera Allen Upward – jego wiersze w przekładzie Andrzeja Szuby.
Co dalej w numerze? Między innymi:

Poezja: Joanna Chcachuła, Bartosz Suwiński, Krzysztof Dowgiałło, Michał Czorycki, Mariusz Solecki, Łucja Dudzińska, Jakub Pańków, Tadeusz Dziewanowski, Cezary Dobies.

Eseje / przyczynki krytyczne / wspomnienia: Jan Zieliński „Otwieranie zatrzaśniętego”;
Sławomir Matusz „Rzeźbię w tym, co trwałe: w zawiści, tchórzostwie i niepamięci. Witold Pilecki i Józef Cyrankiewicz w wierszu Bohdana Urbankowskiego”;

Czytaj więcej: „Topos” nr 4/2018

"Kronika polska" Wincentego Kadłubka – pierwotny wzorzec interdyscyplinarności

Kategoria: z dnia na dzień Opublikowano: sobota, 11, sierpień 2018

Anna Łozowska-Patynowska

Gdy przyjrzymy się dokładniej średniowiecznej polskiej historiografii z perspektywy literaturoznawczej, okaże się, że dwa teksty kultury okażą się wyjątkowe. Mowa tu o polskim, czy może „niepolskim” z racji pochodzenia domniemanego autora, dziele Anonima zw. Gallem, który, według najnowszej teorii Danuty Borawskiej [1], mógł być Wenecjaninem oraz o osiągnięciu Mistrza Wincentego, przez jakiś czas piastującego funkcję biskupa, kronice, która znacznie wybiegała poza ramy gatunku. Marian Plezia, wytrawny mediewista, oba źródła określił jako teksty wchodzące w skład „historiografii pięknej”[2], z jedną różnicą, kronika Galla nasycona jest pierwiastkiem oralności, dzieło Kadłubka natomiast przepełnione jest staranną retoryką, kultywującą nurt pisemności. Kronika Kadłubka to źródło cenne, nie tylko z powodu dawnego powstania, na przełomie XII-początku XIII, z czego nowsza teoria J. Powierskiego mówi o datowaniu po 1218 [3], lecz przede wszystkim za sprawą ciekawej relacji o czasach przeszłych, odbiegającej od typowej sprawozdawczości, a skomponowanej w nietypowej, dialogicznej formie. Dialog może bowiem przybrać nie tylko formę polemiki, co staje się podstawową jego wykładnią, lecz stanowić może układ uzupełniających się głosów będących artykulacją prawdy o człowieku i jego czasach, co wydaje się kluczową ideą przyjętą przez Wincentego.

Czytaj więcej: "Kronika polska" Wincentego Kadłubka – pierwotny wzorzec interdyscyplinarności

„Autodafe” Karola Samsela

Kategoria: z dnia na dzień Opublikowano: czwartek, 09, sierpień 2018

Anna Łozowska-Patynowska

PROJEKT NOWEJ HISTORII LITERATURY WEDŁUG KAROLA SAMSELA

Teksty mieszczące się w Autodafe autorstwa Karola Samsela stanowią ukłon w stronę literatury, która obezwładnia umysł najbardziej wymagającego czytelnika. Proza poetycka Samsela, mająca charakter spójnej esencjonalnej opowieści na temat roli czytania w procesie wnikania w przestrzeń rzeczywistości i jej poznawania, stanowi istotne ogniwo jego twórczości. Pisanie to dla Samsela mówienie jednym tchem. Dlatego tekst ma charakter monologowy, a pierwiastek oralności przenika cały tekst Samsela.

Skrupulatnie skomponowany ciąg prozy lirycznej Samsela, mieszczący w sobie także momenty redundancyjne aktu wypowiedzi, przekłada się na odbiór tekstu stanowiącego właściwe opowieści o człowieku-poecie-czytelniku świata literatury. Natomiast w jego „mózgowiu” dokonuje się pornograficzne obnażenie siebie dla ocalenia tekstu. Perspektywa jest wyraźnie tekstocentryczna, lecz Autodafe przepełnione jest także pytaniem o granice prawdziwej i udawanej literatury.

Czytaj więcej: „Autodafe” Karola Samsela